Ël Carlevé 'd Turin

Antan che ‘l mèrco scuròt a dovrìa avèj già dëstissà j'ùltime spine dël Carlevé (ma le coe...a continuo), a-i seurt ël bel lìber për ij tipo 'd Gioventura Piemontèisa, ant la colan-a Teatro «Ij clàssich dël teàter piemontèis»: Luigi Vado, «Ël Carlevé 'd Turin» (pp. 269, via San Second 7 bis, tel. 011/7640229; giovpiem@yahoo.it, euro 12).
A l’é l'edission dla comedia brilanta an lenga piemontèisa rapresentà për la prima vòlta 'l 15 ëd mars dël 1869 al Teatro Balbo da la Companìa 'd Tancredi Milone. Al test piemontèis a ven butà a front la version an italian soagnà da Pier Giorgio Gili, ch'a firma 'dcò la Prefassion e la pressiosa nòta biogràfica.
Ëd Luigi Vado as savìa bin pòch, a ancaminé da le date 'd nassita e 'd mòrt ch'a resto tutun ancor da acerté. Se soa euvra pì rapresentà fin-a a j'ani 70 dël Neuvsent, a l’é pròpi ‘l «Carlevé 'd Turin» (portà an sena vàire vòte con la Regia 'd Gualtiero Rizzi), a son soe àutre comedie coma «Andoma sté a Turin», «Lussiòta», «Ij misteri dël Carlevé», «A neuv ore». Ma Vado a l’é stàit ëdcò ator tut àut che da pòch, se, coma a fortisso diverse stòrich dël teatro, dël 1859, ansema a la fomna Isabella, a l'era scriturà da la Companìa Toselli. Gili a cita lòn che Vittorio Bersezio (ant le Appendici dla «Gazzetta dël Popolo», peui arpià an volum da la Ca dë Studi Piemontèis, soagnà da Gualtiero Rizzi) a scriv ëd Vado, ch'an giuta a fesse n'idea dl' òm e dl'artista: «Luigi Vado portò in quell'ambiente un elemento di maggior cultura, di signorile distinzione, di eleganza. Favorito d'una simpatica figura, d'un bell'aspetto, d'una giovinezza gentile e delicata...».
A l'edission a l'han travajaje Adriana Chiabrando, Carlo Comoli, Robert J. Michel Novero, Ileana Sola Vaggione për la trascrission e la normalisassion dla grafìa; l'euvra a l’é peui completà da na nòta 'd Marco Albera, «L’ Ordine dël Gran Bogo e il Circolo degli Artisti»; e un-a 'ncor ëd Pier Giorgio Gili, «Il Teatro Scribe di Torino: balli e veglioni»: pròpi ant ël foyer dlë Scribe a l’é ambientà «Ël Carlevé 'd Turin».

d'Albina Malerba - dal Vënner ëd La Stampa dël 27 ëd fërvé dël 2009