Ël calendari piemontèis 2008

A-i é pì 'd temp che 'd vita, as dis an piemontèis. E ij calendari a son bele lì për arcorden-lo. Le vite a passo, ma ij calendari a resto e a misuro 'l temp, sensa ciapelo mai. E donca a l'é parej che l'editris Il Punto-Piemonte in Bancarella (Turin, Strà 'd Seto 92, tel. 011-2238112) a pùblica ël sò tradissional Calendari Piemontèis 2008 «për la sità e ij sitadin».
Cudì da la Ca editris, 'l calendari dë st'agn sì d'agn a na fa disdeut e a seurt ëd tua: le fóto a son dl'Archivi Fotografich Chiambaretta, le dida 'd Bruno Gambarotta, le «fnestre» 'd Giusep Goria e Michele Benzo, le lun-e 'd Walter Ferreri, la realisassion grafica 'd Corrado Marra.
A së s-ciama «La memòria dël temp» e a l'é 'n calendari bin divers da coma pudìa esse «Frate indovino» për la campagna e ij campagnin. Bele fóto 'd na vota, un pò sepia, ch'a veul peui dì 'n pò giaunòte e ch'a fan tan «d'antan».
A-i é la patinoire dël Valentin, cola dl'«Invernale» 'd Cozzano. A-i é la pista dël Lingòt, ch'a l'ha fàit la legenda dle quat roe Fiat. A-i é 'dcò le monie caplon-e (cole 'd San Vincens) an pelegrinage a Groscaval. A-i son Nilla Pizzi e Achille Toglianì ch'a canto 'dnans a 'n micròfo ch'a smija 'n salam dla grassa. A-i é l'Esposission dël 1902. A-i é Agnelli (l'Avocat për ecelensa) 'n sla Bianchina e Valëtta con ël fassolèt ant ël sacocin. A-i é na sena d'un film girà a Turin. A-i é coj «temerare» sle màchine ch'a vólo. A-i é na marenda ant ij pra sitadin. A-i é le forane 'n fabrica. E via fòrt.
Ma ansema a-i é 'd bej scrit ch'a fan color: ëd Guido Monero, Giusep Goria, Ferdinando Viglieno-Cossalino, Massimo Scaglione, Camillo Brero, Bruno Gambarotta, Gustavo Mola di Nomaglio. Na bela companìa për l'an ch'a l'é lì a le pòrte.
Architettura ant j'ane, n'arcòrd ëd Filippo dël Carretto di Camerano. Sensa conté 'l Borgh ëd San Donà ('l Borgh dij cicolaté), blëssa e fiëttin-e, n'arcòrd tra Garess e Moncalv, l'art roman-a l'editorìa an piemont. Curiosità ch'a giuto a vive.
Sempe për la memòria dël temp. Sempe për ël temp dla memòria.

ëd Giovanni Tesio - dal Vënner dla Stampa dël 21 dë dzèmber dël 2007